مقالت دوم: در ماهیت علم شعر و صلاحیت شاعر
از مجموعه اشعار نظامی عروضی در چهارمقاله
فهرست اشعار
بخش ۱ - مقدمه و حکایت اول از احمد بن عبدالله خجستانی
شاعری صناعتی است که شاعر بدان صناعت اتساق مقدمات موهمه کند و التئام قیاسات منتجه بر آن وجه که معنی خرد را بزرگ گرداند و ...
بخش ۲ - در ناگزیری بقای اسم پادشاه از شاعران نیکو
پس پادشاه را از شاعر نیک چاره نیست که بقاء اسم او را ترتیب کند و ذکر او را در دواوین و دفاتر مثبت گرداند زیرا که چون پاد...
بخش ۳ - فصل در چگونگی شاعر و شعر او
اما شاعر باید که سلیم الفطره عظیم الفکره صحیح الطبع جید الرویه دقیق النظر باشد. در انواع علوم متنوع باشد و در اطراف رسوم...
بخش ۴ - حکایت دو - رودکی و قصیدهٔ بوی جوی مولیان
چنین آوردهاند که نصر بنِ احمد که واسطهٔ عقد آلِ سامان بود، و اوجِ دولتِ آن خاندان ایامِ مُلکِ او بود و اسبابِ تَمنّع و ...
بخش ۵ - حکایت سه - محمود و ایاز و عنصری
عشقی که سلطان یمین الدوله محمود را بر ایاز ترک بوده است معروف است و مشهور. آوردهاند که سخت نیکو صورت نبود لیکن سبز چهره...
بخش ۶ - حکایت چهار - فرخی سیستانی
فرخی از سیستان بود پسر جولوغ غلام امیر خلف بانو. طبعی بغایت نیکو داشت و شعر خوش گفتی و چنگ تر زدی و خدمت دهقانی کردی از ...
بخش ۷ - حکایت پنج - امیرمعزی
در سنهٔ عشر و خمسمایة پادشاه اسلام سنجر بن ملکشاه اطال الله بقائه و ادام الی المعالی ارتقائه به حد طوس به دشت تروق بهار ...
بخش ۸ - حکایت شش - ازرقی
آل سلجوق همه شعر دوست بودند اما هیچ کس به شعر دوستیتر از طغانشاه بن الب ارسلان نبود و محاورت و معاشرت او همه با شعرا بو...
بخش ۹ - حکایت هفت - مسعود سعد سلمان
در شهور سنهٔ اثنتین و سبعین و خمس مایه (اربعمایه_ صح) صاحب غرضی قصه به سلطان ابراهیم برداشت که پسر او سیفالدوله امیر مح...
بخش ۱۰ - حکایت هشت - رشیدی
ملک خاقانیان در زمان سلطان خضر بن ابراهیم عظیم طراوتی داشت و شگرف سیاستی و مهابتی که بیش از آن نبود. و او پادشاه خردمند ...